XVII. ve XVIII. yüzyılda siyasi gücü azalan Osmanlı Devleti kapitülasyonlarla tanınan haklan genişletmeye başladı. Bu durumdan yararlanan Avrupalı devletler, tüccarlarının ayrıcalıklarını artırma yoluna gitti. Gümrük vergilerini yerli tüccardan az ödeyen Avrupalı tüccarlar, ayrıca kendi ticari mahkemesini kurma hakkını da elde ettiler.
Bu durumun,
I.Osmanlı ülkesi içinde yerli ve yabancı tüccar rekabetinin oluşması,
II.Osmanlı pazarlarında Avrupalıların etkisinin artması,
III.uluslararası ticaret yollarının yön değiştirmesi
gelişmelerinden hangilerine yol açtığı söylenebilir?